تفاوت طلای سفید و پلاتین فقط در نام یا قیمت نیست. طلای سفید، آلیاژی بر پایه طلاست که با فلزات دیگر رنگ روشنتری پیدا میکند و بسیاری از زیورآلات آن برای رسیدن به سفیدی براق با رودیوم روکش میشوند. پلاتین فلزی مستقل و ذاتاً سفید است، معمولاً وزن بیشتری دارد و رفتار آن در برابر سایش با طلای سفید فرق میکند. پیش از خرید طلا باید عیار، وزن، نوع روکش، حساسیت پوستی، هزینه نگهداری و امکان تعمیر همان قطعه را بررسی کنید.
طلای سفید و پلاتین از چه ساخته میشوند؟
طلای خالص بهطور طبیعی زرد است. برای ساخت طلای سفید، طلا را با فلزات سفیدرنگ آلیاژ میکنند تا رنگ، استحکام و قابلیت ساخت آن تغییر کند. ترکیب دقیق آلیاژ یکسان نیست؛ ممکن است از پالادیوم، نقره، نیکل یا فلزات دیگری استفاده شود. به همین دلیل دو قطعه طلای سفید همعیار میتوانند رنگ زمینه و رفتار متفاوتی داشته باشند. برای شناخت پایه این موضوع، آشنایی با انواع عیار طلا کمک میکند عدد حکشده روی قطعه را درست تفسیر کنید.
پلاتین یک عنصر فلزی جدا از طلاست و رنگ طبیعی آن سفید متمایل به خاکستری است. زیور پلاتینی نیز معمولاً کاملاً خالص نیست و برای رسیدن به ویژگیهای لازم در ساخت، مقدار مشخصی فلز دیگر در آلیاژ آن وجود دارد. بنابراین هنگام خرید، نام «پلاتین» بهتنهایی کافی نیست و باید خلوص ثبتشده روی فاکتور و نشان قطعه را بخوانید.
جدول تفاوت طلای سفید و پلاتین
| معیار | طلای سفید | پلاتین |
|---|---|---|
| ماهیت | آلیاژی بر پایه طلا | آلیاژی بر پایه فلز پلاتین |
| رنگ | سفید حاصل از آلیاژ و در بسیاری از موارد روکش رودیوم | سفید طبیعی با تهرنگ خاکستری |
| وزن در طرح مشابه | معمولاً سبکتر | به دلیل چگالی بیشتر، معمولاً سنگینتر |
| تغییر ظاهر | روکش ممکن است با استفاده فرسوده شود و رنگ زمینه نمایان شود | روکش سفیدکننده لازم ندارد و بهمرور پتینه و خطوخش سطحی میگیرد |
| نگهداری | ممکن است به تجدید روکش و پرداخت نیاز داشته باشد | ممکن است برای بازگرداندن جلای اولیه پرداخت شود |
| مبنای ارزشگذاری | عیار، وزن طلا، طراحی و اقلام فاکتور | خلوص، وزن پلاتین، طراحی و اقلام فاکتور |
تفاوت رنگ طلای سفید و پلاتین
در ویترین، یک قطعه طلای سفید تازهروکششده میتواند بسیار شبیه پلاتین صیقلی دیده شود. طلای سفید روکششده معمولاً سفیدی براق و آینهایتری دارد؛ پلاتین رنگ سفید طبیعی و کمی خاکستریتر نشان میدهد. نور فروشگاه، پرداخت سطح و مجاورت با سنگهای زینتی نیز تشخیص چشمی را دشوار میکنند.
با استفاده روزمره، روکش رودیوم طلای سفید ممکن است در نقاط پُرتماس نازک شود و رنگ گرمتر آلیاژ زیر آن دیده شود. سرعت این تغییر ثابت نیست و به ضخامت روکش، ترکیب آلیاژ، تماس با مواد و شیوه استفاده بستگی دارد. پلاتین تغییر رنگ ناشی از ازبینرفتن روکش سفیدکننده ندارد، اما سطح آن میتواند ماتتر و پتینهدار شود.
کدامیک سنگینتر و برای استفاده راحتتر است؟
پلاتین چگالی بیشتری دارد؛ بنابراین دو حلقه با طراحی و ابعاد کاملاً مشابه معمولاً وزن یکسانی ندارند و نمونه پلاتینی سنگینتر احساس میشود. این ویژگی برای بعضی افراد نشانه استحکام و کیفیت حسی است و برای بعضی دیگر در استفاده طولانی آزاردهنده است. وزن را با امتحانکردن همان مدل بسنجید، نه با مقایسه دو طرح متفاوت.
راحتی فقط به جنس فلز وابسته نیست. پهنای حلقه، ضخامت، فرم سطح داخلی و اندازه درست انگشت اثر زیادی دارند. برای حلقهای که هر روز استفاده میشود، چند دقیقه آن را روی دست نگه دارید و حرکت انگشتان را امتحان کنید.
دوام، خطوخش و تعمیر چه تفاوتی دارند؟
عبارت «بادوامتر» بدون توضیح میتواند گمراهکننده باشد. سختی سطح، مقاومت در برابر تغییر شکل و رفتار فلز هنگام خراش یک مفهوم واحد نیستند. پلاتین در استفاده روزمره خطوخش میگیرد، اما بخشی از فلز در خراش سطحی جابهجا میشود و پتینه ایجاد میکند. طلای سفید نیز خراش میگیرد و روکش آن در طول زمان ساییده میشود.
کیفیت آلیاژ و ساخت، ضخامت پایه و نوع نگینگذاری از نام فلز مهمتر میشوند. پیش از خرید انگشتر نگیندار بپرسید تعمیر یا تغییر سایز آن را چه کارگاهی انجام میدهد و آیا برای همان آلیاژ تجهیزات و تجربه کافی دارد. پرداخت زیاد و تعمیر غیراصولی میتواند به جزئیات ظریف قطعه آسیب بزند.
طلای سفید یا پلاتین برای پوست حساس؟
واکنش پوستی بیشتر به ترکیب دقیق آلیاژ و مواد در تماس با پوست مربوط است. برخی آلیاژهای طلای سفید ممکن است نیکل داشته باشند و برای فرد حساس مناسب نباشند. از سوی دیگر، صرف نوشته «طلای سفید» مشخص نمیکند چه فلزاتی در آلیاژ استفاده شدهاند.
اگر سابقه حساسیت دارید، ترکیب آلیاژ را کتبی از فروشنده بخواهید و فقط به رنگ یا نام کالا تکیه نکنید. پلاتین با خلوص بالا اغلب برای این گروه بررسی میشود، اما هیچ زیوری را بدون اطلاع از آلیاژ و شرایط شخصی کاملاً ضدحساسیت فرض نکنید.
قیمت طلای سفید و پلاتین چگونه مقایسه میشود؟
در عمل، اگر دو انگشتر با طرح و ابعاد نزدیک را مقایسه کنید، نمونه پلاتینی معمولاً گرانتر تمام میشود. پلاتین چگالی بیشتری دارد و همان طرح با این فلز اغلب سنگینتر ساخته میشود؛ خلوص رایج بالاتر و فرایند ساخت تخصصیتر نیز میتوانند هزینه نهایی را افزایش دهند. در مقابل، طلای سفید معمولاً سبکتر است و در خرید اولیه گزینه ارزانتری به شمار میآید.
البته قیمت یک قطعه مشخص فقط به نام فلز وابسته نیست و وزن، خلوص، اجرت، طراحی، برند و نگین میتواند نتیجه را تغییر دهد. برای مقایسه منصفانه، از فروشنده فاکتور تفکیکشده دو طرح مشابه را بخواهید. در طلای سفید، اجرت ساخت طلا و هزینه احتمالی تجدید روکش را هم در نظر بگیرید؛ با این حال، پاسخ کاربردی برای بیشتر مدلهای مشابه این است که پلاتین هزینه خرید اولیه بیشتری دارد.
چگونه طلای سفید را از پلاتین تشخیص دهیم؟
رنگ، وزن در دست یا واکنش به آهنربا برای تشخیص قطعی کافی نیست. ابتدا نشان حکشده و فاکتور را بررسی کنید و ببینید نوع فلز، عیار یا خلوص و وزن بهروشنی ثبت شده است. اگر نوشتهها ناخوانا هستند یا فاکتور با قطعه تطبیق ندارد، پیش از پرداخت بررسی بیشتری بخواهید.
برای قطعه بدون مدرک، از کارشناس دارای ابزار مناسب کمک بگیرید. آزمون اسید، خراشدادن یا سوهانکاری در خانه ممکن است به روکش یا خود زیور آسیب بزند و همچنان نتیجه قابلاعتمادی ندهد. محدودیت آزمونهای خانگی در روشهای تشخیص طلای اصل از تقلبی نیز اهمیت بررسی تخصصی را روشن میکند.
برای حلقه و انگشتر کدام بهتر است؟
برای انتخاب حلقه، این پرسشها را بهترتیب پاسخ دهید:
- حلقه سبک میخواهید یا حس سنگینتر پلاتین را دوست دارید؟
- سفیدی بسیار براق را ترجیح میدهید یا با پتینه طبیعی پلاتین راحت هستید؟
- آیا برای تجدید احتمالی روکش طلای سفید زمان و بودجه در نظر گرفتهاید؟
- ترکیب آلیاژ برای حساسیت پوستی شما روشن است؟
- کارگاه فروشنده تعمیر و تغییر سایز هر دو فلز را انجام میدهد؟
- فاکتور، وزن فلز و خلوص را جدا و شفاف ثبت میکند؟
اگر ظاهر طلای سفید را میپسندید، شناخت تفاوت آن با طلای زرد در مقاله طلای سفید چیست؟ میتواند تصمیم را کاملتر کند. انتخاب نهایی را بر اساس همان قطعه، شیوه استفاده و خدمات فروشنده انجام دهید.
جمعبندی
طلای سفید و پلاتین ممکن است در نگاه اول شبیه باشند، اما از نظر ماهیت فلز، وزن، رنگ زمینه، نوع فرسودگی و نگهداری تفاوت دارند. طلای سفید آلیاژی بر پایه طلاست و بسیاری از نمونههای آن روکش رودیوم دارند؛ پلاتین ذاتاً سفید و در طرح مشابه معمولاً سنگینتر است. برای تصمیم درست، نام فلز را کنار عیار یا خلوص، وزن واقعی، ترکیب آلیاژ، هزینه ساخت و تعمیر قرار دهید.
سوالات متداول
آیا پلاتین همان طلای سفید است؟
خیر. طلای سفید آلیاژی بر پایه طلاست، اما پلاتین فلزی مستقل است. شباهت رنگی باعث اشتباه میان آنها میشود.
طلای سفید گرانتر است یا پلاتین؟
پاسخ به قیمت روز فلز، خلوص، وزن قطعه، اجرت و طراحی بستگی دارد. مقایسه دو محصول باید با فاکتور تفکیکشده و طرح مشابه انجام شود.
آیا رنگ طلای سفید زرد میشود؟
با ساییدهشدن روکش رودیوم ممکن است رنگ گرمتر آلیاژ زیر آن دیده شود. این اتفاق به معنای تقلبیبودن قطعه نیست و امکان تجدید روکش وجود دارد.
پلاتین خطوخش نمیگیرد؟
پلاتین نیز خطوخش میگیرد و با گذشت زمان پتینه پیدا میکند. در صورت تمایل میتوان سطح آن را بهصورت حرفهای پرداخت کرد.
چطور طلای سفید را از پلاتین تشخیص دهیم؟
نشان فلز و فاکتور را بررسی کنید و در صورت تردید از سنجش تخصصی کمک بگیرید. تشخیص قطعی فقط با رنگ یا وزنکردن در دست امکانپذیر نیست.
منابع
- مؤسسه گوهرشناسی آمریکا (GIA)؛ معرفی فلزهای رایج در حلقه و ویژگیهای عمومی پلاتین.
- دانشنامه بریتانیکا؛ ویژگیهای پایه فلز پلاتین.
